Obywatelstwo niemieckie

Wprowadzenie

Sposoby nabywania obywatelstwa niemieckiego reguluje ustawa o obywatelstwie niemieckim (Staatsangehörigkeitsgesetz, w skrócie: StAG). Zgodnie z § 3 StAG obywatelstwo niemieckie może zostać nabyte przez

  • urodzenie dziecka niemieckich rodziców lub rodziców od 8 lat zamieszkujących w Niemczech ,
  • oświadczenie dziecka urodzonego przed 01.07.1993 r. posiadającego jedynie niemieckiego ojca,
  • adopcję,
  • zaświadczenie dla emigrantów pochodzenia niemieckiego (Spätaussiedler),
  • nadanie obywatelstwa cudzoziemcowi.

Największe praktyczne znaczenie mają pierwszy i ostatni punkt tego zestawienia, postaram się dlatego przybliżyć czytelnikowi warunki nabywania obywatelstwa właśnie według tych zasad.

Urodzenie dziecka

Aktualny stan prawny

Według aktualnego stanu prawnego dziecko, którego ojciec lub matka posiadają obywatelstwo niemieckie, nabywa z chwilą urodzenia w Niemczech również automatycznie obywatelstwo niemieckie. Nieślubne dzieci nabywają obywatelstwo po ojcu, jeżeli ojciec Niemiec uzna ojcostwo. Dziecko rodziców cudzoziemców mieszkających od 8 lat z prawem do pobytu w Niemczech nabywa również obywatelstwo niemieckie z chwilą urodzenia w Niemczech.

Stan prawny do 30.06.1993 r.

Ślubne dziecko nabywa obywatelstwo zarówno po ojcu jak i po matce. Nieślubne dziecko nabywa obywatelstwo jedynie po matce.

Stan prawny do 31.12.1974 r.

Ślubne dziecko nabywa obywatelstwo jedynie po ojcu. Obywatelstwo po matce przysługuje jedynie

  • dziecku nieślubnemu,
  • w przypadku ślubnego dziecka: jeżeli dziecko w innym przypadku nie posiadałoby w ogóle żadnego obywatelstwa,
  • w przypadku ślubnego dziecka: jeżeli dziecko oświadczyło w terminie do 31.12.1977 r., że pragnie nabyć obywatelstwo niemieckie.

Stan prawny do 31.12.1963 r.

Ślubne dziecko nabywa obywatelstwo tylko po ojcu. Obywatelstwo po matce przysługuje jedynie

  • dziecku nieślubnemu,
  • w przypadku ślubnego dziecka: jeżeli dziecko oświadczyło w terminie do 31.12.1977 r., że pragnie nabyć obywatelstwo niemieckie.

Stan prawny do 31.03.1953 r.

Ślubne dziecko nabywa obywatelstwo jedynie po ojcu. Obywatelstwo po matce przysługje jedynie dziecku nieślubnemu.

Postępowanie o stwierdzenie posiadania obywatelstwa niemieckiego

Osoby starające się o obywatelstwo niemieckie powołujące się na niemieckich przodków (pochodzenie) muszą w postępowaniu o stwierdzenie posiadania obywatelstwa wykazać, że istnieje między nimi a ich przodkami posiadającymi obywatelstwo niemieckie nieprzerwany łańcuch nabywania obywatelstwa przez urodzenie kolejnych pokoleń. Należy przy tym uwzględnić ww. zmiany stanu prawnego. Do 31.12.1974 r. istotne będzie w przypadku ślubnych dzieci zasadniczo jedynie obywatelstwo ich ojca, obywatelstwo matki będzie jedynie w wyjątkowych przypadkach miarodajne.

Często powracającym problemem jest kwestia utraty obywatelstwa niemieckiego przez Niemców pozostających na terenach przyznanych po I Wojnie Światowej Polsce. Osoby te traciły według postanowień Traktatu Wersalskiego obywatelstwo niemieckie i nabywały polskie. Ponowne nabycie obywatelstwa niemieckiego mogło następić przez wpis na tzw. Volkslistę w latach 1939 do 1945 oraz manifestowanie przynależności do narodowości niemieckiej (przykładowo posługiwanie się językiem niemieckim, przynależność do niemieckich organizacji). W szczególności niewystarczający będzie sam wpis na Volkslistę w katergorii III, w tych przypadkach konieczne będą zawsze dodatkowe dowody.

Wnisokodawcy zamieszkali w Niemczech składają wniosek w miejscowym urzędzie miejskim. Osoby zamieszkałe poza terytorium Niemiec składają wniosek do Federalnego Urzędu Administracyjnego (Bundesverwaltungsamt, 50728 Köln, www.bva.bund.de). Wniosek składamy na urzędowym formularzu, opłata od wniosku wynosi 25,00 EUR. Do wniosku należy dołączyć dokumenty, z których wynika, że dany przodek posiadał obywatelstwo niemieckie (dowody osobiste, paszporty, zaświadczenia o zameldowaniu, książeczki wojskowe) i że wnioskodawca nabył obywatelstwo po tym przodku (akty małżeństwa i urodzenia, wypisy z kościelnych ksiąg zaślubionych i ochrzczonych). Bundesverwaltungsamt w większości przypadków będzie także we własnym zakresie zbierał materiał dowodowy wysyłając zapytania do polskich i niemieckich urzędów i instytucji. Postępowanie może dlatego trwać nawet do kilku lat. W przypadku stwierdzenia posiadania obywatelstwa urząd wydaje dowód posiadania obywatelstwa niemieckiego (Staatsangehörigkeitsausweis). Staatsangehörigkeitsausweis nie zastępuje dowodu osobistego czy paszportu, jest jedynie aktem administracyjnych stwierdzającym wiążąco dla innych organów państowych, że dana osoba posiada obywatelstwo niemieckie.

Nadanie obywatelstwa niemieckiego cudzoziemcowi

Cudzoziemcowi, który od co najmniej 8 lat na stałe zamieszkuje w Niemczech z prawem do pobytu, przysługuje na wniosek obywatelstwo niemieckie, jeżeli

  • zgadza się z panującym demokratycznym ustrojem i nie popiera żadnych ugrupowań mających na celu obalenie tego ustroju,
  • jest w stanie pokryć własne koszty utrzymania oraz koszty utrzymania swoich bliskich bez konieczności korzystania ze świadczeń opieki społecznej,
  • utracił lub zrzeknie się swego dotychczasowego obywatelstwa (ten wymóg nie dotyczy obywateli krajów członkowskich Unii Europejskiej, w szczególności Polacy nie muszą zrzekać się swojego obywatelstwa),
  • nie był karany,
  • potrafi porozumieć się w języku niemieckim,
  • wykaże się znajomością podstaw prawnych i społecznych stosunków panujących w Niemczech.

ZDJĘCIA: ŹRÓDŁO WWW.FLICKR.COM, LINK DO LICENCJI, 1) Himmel über Berlin, LINK DO ZDJĘCIA, AUTOR: Marie-Christine Schindler, 2) Sprachenkarte von Mittel- und Oberschlesien, LINK DO ZDJĘCIA, AUTOR: ✠ drakegoodman ✠

4 myśli nt. „Obywatelstwo niemieckie

  1. Gratuluję opracowania tematu na bardzo wysokim poziomie.
    Intryguje mnie jedna sprawa, w przypadku osób urodzonych do 31.12.1974 obywatelstwo niemieckie „po matce przysługuje” […] „w przypadku ślubnego dziecka: jeżeli dziecko oświadczyło w terminie do 31.12.1977 r., że pragnie nabyć obywatelstwo niemieckie.” – przecież „oświadczające dziecko” mogło mieć w tym momencie minimum 3 latka, mowa o sobach zamieszkujących poza niemieckimi granicami, bardzo często na terenie krajów niezbyt demokratycznych… czy wiadomo jaka jest praktyka pstępowania niemieckich urzędów w przypadku złożenia takowego oświadczenia w chwili obecnej. Przecież wtedy było to niemożliwe.

  2. Obywatelstwo przez oświadczenie mogły w tym przypadku nabyć dzieci urodzone między 01.04.1953 a 31.12.1974. W imieniu dzieci niepełnoletnich oświadczenie składali opiekunowie prawni, więc zasadniczo rodzice. Przepisy nie przewidują możliwości złożenia oświadczenia z mocą wsteczną.

  3. Czy pomimo przepisu stanowiącego, iż ,,do 31.12.1974 r. istotne będzie w przypadku ślubnych dzieci zasadniczo jedynie obywatelstwo ich ojca” jest chociaż cień szansy pozytywnego rozpatrzenia wniosku o przyznanie obywatelstwa niemieckiego, gdy tylko matka była Niemką (posiadającą dwóch niemieckich rodziców)? Dodatkowo, jeśli to małżeństwo się rozpadło i dziecko było wychowywane przez matkę, czy wpływa to w jakiś sposób na sytuację?

  4. Obywatelstwo matki byłoby jedynie miarodajne w przypadku dziecka nieślubnego, jeżeli dziecko w innym przypadku nie posiadałoby w ogóle żadnego obywatelstwa lub jeżeli dziecko oświadczyło w terminie do 31.12.1977 r., że pragnie nabyć obywatelstwo niemieckie. Rozwód rodziców po urodzeniu dziecka jest bez znaczenia. W opisanym przez Panią przypadku dziecko nie nabyło obywatelstwa niemieckiego.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *